Degjenerimi makular

Degjenerimi makular i lidhur me moshën është në vendet e civilizuara shkaku më i shpeshtë i verbërisë praktike tek njerëzit rreth moshës 60 vjeç. Mund të zhvillohet pa simptoma dhe, nëse diagnostikohet vonë, mund të çojë në verbëri të plotë. Degjenerimi makular ndodh pak më shpesh te gratë.
 

Çfarë është degjenerimi makular i lidhur me moshën (DMM)

Bëhet fjalë për një sëmundje të makulës, e njohur gjithashtu si pika e verdhë, e cila ndodhet në pjesën qendrore të organit kryesor të shikimit – retinës. Kryeokulisti i rrjetit iClinic, Dr. Ivo Ďurkovič, MPH, DBA, LL.M. thotë: "Makula është vendi i shikimit më të mprehtë dhe dëmtimi i saj çon në humbjen e shikimit qendror. Me kalimin e moshës dhe një mënyrë jetese të keqe, makula shpesh sklerotizohet gradualisht, çka çon në degjenerim makular."

Ne dallojmë formën e thatë dhe formën e lagësht të degjenerimit makular të lidhur me moshën.

Forma e thatë e DMM

Forma e thatë e degjenerimit të makulës është më e përhapura, e cila prek rreth 9 nga 10 pacientë me DMM. Ka një rrjedhë më të ngadaltë dhe ndodh formimi dhe depozitimi i mbetjeve metabolike (të ashtuquajtura druze) dhe hollimi dhe humbja e funksionit të qelizave të ndjeshme ndaj dritës në vendin e shikimit më të mprehtë. Simptomat janë përkeqësimi i shikimit në muzg dhe në errësirë, shikimi i turbullt dhe paaftësia për të fokusuar.

Forma e lagësht e DMM

Bëhet fjalë për një lloj më të rrallë të degjenerimit të makulës, por rrjedha e saj është më e shpejtë dhe shpesh është shkaku i humbjes së pjesshme ose të plotë të shikimit. Ndodh gjakderdhje në retinë, grumbullim i lëngjeve dhe ënjtje në vendin e shikimit më të mprehtë. Simptomat e saj janë në mënyrë paradoksale pa dhimbje, pacienti vëren përkeqësim të aftësisë për të lexuar, për të njohur fytyrat dhe detajet e holla.

Shkaqet e shfaqjes së sëmundjes

Ndër shkaqet më të shpeshta të shfaqjes së degjenerimit makular janë:
 

 

• mosha
• mënyrë jetese e keqe – pak lëvizje, ushqim i paekuilibruar i varfër në vitamina, pirja e duhanit
• trashëgimia
• sëmundje të përgjithshme – diabeti, obeziteti, presioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë

Simptomat e degjenerimit makular

Shfaqjet e DMM mund të ndryshojnë në varësi të llojit të degjenerimit.

Simptomat e formës së thatë të degjenerimit të makulës:
 

 

• përkeqësim i shikimit në muzg dhe në errësirë
• shikim i turbullt
• ulje e qartësisë vizuale në qendër të fushës pamore

Simptomat e formës së lagësht të degjenerimit makular:
 

 

• përkeqësim i aftësisë për të lexuar
• vështirësi në njohjen e fytyrave
• deformim i imazhit

Simptoma të tjera të degjenerimit makular të lidhur me moshën:
 

 

• njolla të errëta në shikim
• humbje të pjesëve të fushës pamore
• imazh i shtrembëruar
• ulje e ndjeshmërisë ndaj ngjyrave

Mundësitë e trajtimit të degjenerimit makular

Degjenerimi makular, pavarësisht nga metodat moderne të trajtimit, nuk mund të shërohet plotësisht sot, megjithatë, me diagnostikim të hershëm dhe trajtim të filluar në kohë, mund të stabilizohet ose të zbutet. Problemi është se pacienti në fillim mund të mos vërejë ndonjë simptomë dhe pas shpërthimit të plotë të sëmundjes mund të jetë vonë për trajtim efektiv.

Trajtimi i formës së thatë të degjenerimit të makulës

Në formën e thatë përdoren kryesisht preparate vitaminike me përmbajtje të lartë luteine, zeaksantine, antioksidantësh, acide yndyrore omega 3 dhe vitaminave E dhe C.

Trajtimi i formës së lagësht të degjenerimit makular

Në trajtimin e formës së lagësht të DMM përdoren disa metoda. Trajtimi kryhet më shpesh duke aplikuar injeksione në trupin qelqor ose të ashtuquajturën terapi fotodinamike.

Injeksione në trupin qelqor

Me aplikimin e përsëritur të injeksioneve me faktorë antirritës (të ashtuquajturat anti-VEGF) ose kortikosteroideve direkt në trupin qelqor të syrit, përpiqemi të parandalojmë gjakderdhjen dhe formimin e ënjtjeve në zonën e pikës së verdhë.

Terapia fotodinamike

Pacientit i administrohet direkt në venë një substancë, e cila pas arritjes në retinë aktivizohet nga rrezatimi me lazer. Në vendin e dëmtimit krijohet një bllokadë e enëve të reja të gjakut, duke stabilizuar dhe frenuar sëmundjen. Nëse është e nevojshme, ky lloj trajtimi mund të përsëritet.

Terapia trans-pupillare (TTT) ose terapia fokale me lazer diodë ose terapia me burime radioaktive

Sot tregohet vetëm për disa forma ekstrafoveale të sëmundjes, pra ku sëmundja nuk prek vendin e shikimit më të mprehtë.

Parandalimi i sëmundjes së makulës

Meqenëse sëmundja aktualisht nuk mund të shërohet, parandalimi është shumë i rëndësishëm. Në mënyrë të padiskutueshme, kjo përfshin një dietë të shëndetshme dhe të balancuar, aktivitet të mjaftueshëm fizik, shmangien e pirjes së duhanit dhe mbrojtjen e syve me syze dielli me filtër UV të cilësisë së lartë.

Pas zbulimit të sëmundjes, është e rëndësishme të fillohet trajtimi sa më shpejt. Mjeku do të vendosë për formën e trajtimit pas një ekzaminimi të plotë të syrit. Nëse ndieni simptomat e para të degjenerimit të makulës, mos hezitoni të rezervoni një ekzaminim me specialistët tanë.